Kiedy rodzice słyszą „psycholog dziecięcy”, część z nich wyobraża sobie coś na kształt rozmowy przy biurku – tymczasem praca psychologa z trzy- czy pięciolatkiem wygląda zupełnie inaczej niż z osobą dorosłą. Pomoc psychologiczna dla dzieci z zaburzeniami rozwoju opiera się przede wszystkim na zabawie, obserwacji i budowaniu relacji zaufania, a nie na rozmowie w tradycyjnym rozumieniu tego słowa. W tym artykule wyjaśniamy, na czym polega ta praca na co dzień i kiedy warto rozważyć konsultację psychologiczną dla malucha.
Czym zajmuje się psycholog w przedszkolu?
Psycholog dziecięcy w przedszkolu wspiera przede wszystkim rozwój emocjonalny i społeczny dziecka. Pomaga maluchom rozpoznawać i nazywać emocje, radzić sobie z frustracją, lękiem czy złością, a także budować relacje z rówieśnikami. U dzieci z trudnościami rozwojowymi ta praca bywa szczególnie istotna – wiele z nich odczuwa silne emocje, ale nie zawsze potrafi je zrozumieć czy wyrazić w sposób akceptowany społecznie, co bywa źródłem frustracji zarówno dla dziecka, jak i dla otoczenia.
Jak wyglądają zajęcia z psychologiem w praktyce?
Zajęcia z psychologiem w wieku przedszkolnym niemal zawsze mają formę zabawy. Może to być wspólne układanie klocków, rysowanie, zabawa lalkami czy gry planszowe dostosowane do wieku dziecka. Poprzez taką aktywność psycholog obserwuje, jak dziecko reaguje na trudności, jak radzi sobie z przegraną, jak nawiązuje kontakt i jak wyraża swoje potrzeby. Część spotkań ma charakter indywidualny, inne odbywają się w małej grupie – szczególnie wtedy, gdy celem jest trenowanie konkretnych umiejętności społecznych.
Kiedy warto rozważyć konsultację z psychologiem?
Nie ma jednej uniwersalnej listy sygnałów, która sprawdza się u każdego dziecka – każdy maluch rozwija się w swoim tempie. Niepokój rodziców najczęściej budzą sytuacje, w których dziecko:
- ma silne, trudne do opanowania reakcje emocjonalne, które powtarzają się regularnie,
- unika kontaktu z rówieśnikami lub ma trudności z nawiązywaniem relacji,
- reaguje bardzo silnym lękiem na zmiany, nowe sytuacje lub rozstanie z opiekunem,
- wycofuje się z aktywności, które wcześniej sprawiały mu radość.
Jeśli rozpoznajecie u swojego dziecka podobne sytuacje, warto o tym porozmawiać ze specjalistą – nie po to, by od razu szukać diagnozy, ale żeby lepiej zrozumieć, co się dzieje i jak można pomóc.
Czym różni się psycholog od psychoterapeuty i psychiatry dziecięcego?
To ważne rozróżnienie, które często umyka rodzicom. Psycholog zajmuje się diagnozą psychologiczną oraz wsparciem rozwojowym i nie przepisuje leków. Psychoterapeuta prowadzi dłuższy, ustrukturyzowany proces terapeutyczny, zwykle przy konkretnych trudnościach emocjonalnych. Psychiatra dziecięcy to lekarz, który może postawić diagnozę medyczną i – jeśli to konieczne – zalecić leczenie farmakologiczne. W przedszkolu na co dzień dziecko ma kontakt przede wszystkim z psychologiem, który w razie potrzeby kieruje rodzinę do innych specjalistów.
Współpraca psychologa z resztą zespołu terapeutycznego
Psycholog nie pracuje w oderwaniu od innych specjalistów. Jego obserwacje są istotnym elementem Indywidualnego Programu Edukacyjno-Terapeutycznego (IPET) i regularnie konsultowane z pedagogiem specjalnym, logopedą oraz terapeutą integracji sensorycznej. Dzięki temu emocjonalne trudności dziecka są rozpatrywane w szerszym kontekście – na przykład silna reakcja na hałas może mieć źródło sensoryczne, a nie wyłącznie emocjonalne, i wymaga spojrzenia całego zespołu. Więcej o tym modelu pracy przeczytasz w artykule Wielospecjalistyczne wsparcie w przedszkolu – dlaczego to klucz do sukcesu terapeutycznego?
Psycholog w Przedszkolu Baja Patataja
W naszej placówce psycholog jest stałym członkiem zespołu pracującego z dziećmi posiadającymi orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Wsparcie psychologiczne jest jednym z elementów bezpłatnej pomocy specjalistycznej, do której dziecko zyskuje dostęp dzięki temu dokumentowi – więcej na ten temat przeczytasz w naszym poradniku Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego – jak je uzyskać i co daje dziecku?
Najczęstsze pytania rodziców o pomoc psychologiczną
Czy każde dziecko z orzeczeniem musi korzystać z zajęć z psychologiem? Zakres wsparcia wynika z indywidualnych zaleceń zawartych w orzeczeniu i ustalany jest w IPET – nie każde dziecko potrzebuje tej samej liczby czy formy zajęć.
Czy dziecko może rozmawiać z psychologiem o swoich problemach tak jak dorosły? Nie w dosłownym sensie – dzieci w wieku przedszkolnym komunikują swoje emocje głównie przez zabawę i zachowanie, dlatego to właśnie zabawa jest głównym narzędziem pracy psychologa na tym etapie.
Czy skorzystanie z pomocy psychologa oznacza, że z dzieckiem „coś jest nie tak”? Nie. Wsparcie psychologiczne to element rozwoju, z którego może skorzystać każde dziecko mające trudności w radzeniu sobie z emocjami – nie jest to oznaka poważnego problemu.
Czy rodzic bierze udział w spotkaniach z psychologiem? Formę i częstotliwość kontaktu rodzica z psychologiem warto ustalić bezpośrednio z placówką, ponieważ zależy to od indywidualnej sytuacji dziecka.
Jeśli zastanawiacie się, czy Wasze dziecko mogłoby skorzystać ze wsparcia psychologicznego, chętnie o tym porozmawiamy. Umówcie się na bezpłatną konsultację w naszym przedszkolu w Kielcach.
